Kategoria: Życie i informacja

NA CZELE LABORATORIUM

W 1952! roku Forrester stojący na czele laborato­rium Lincoln otrzymał z lotnictwa polecenie skoor­dynowania programu realizacji systemu alarmu i obrony (SAGE System), wykorzystującego po raz pierwszy maszyny cyfrowe i radary. System ten miał wykryć i uniemożliwić ewentualny atak rakiet nie­przyjacielskich na

CO TO JEST SYSTEM?

Ujęcie systemowe opiera się na cybernetyce: i teorii systemów. Będzie więc pożyteczne przypomnienie tu kilku definicji. Cybernetyka jest dyscypliną, która studiuje regulację i łączność u istot żywych i ma­szyn skonstruowanych przez człowieka. Bardziej fi­lozoficzna definicja, zaproponowana prze;: Louisa Couffignala w

OWOCNE WZBOGACENIE

Powyższa definicja oddala się od definicji mającej pewną tendencję strukturalistyczną, według której system jest strukturą zamkniętą. Taka struktura nie może ewoluować, może jedynie przechodzić przez fazy załamania, wynikające z braku równowagi we­wnętrznej. W istocie podobne definicje, jak to już było

OTWARTOŚĆ I ZŁOŻONOŚĆ

Każda z drewnianych bab opisanych jest systemem otwartym o bardzo wy­sokim stopniu złożoności. Są to pojęcia ważne, nad którymi warto się zatrzymać.System otwarty jest w nieustannym kontakcie ze swoim otoczeniem (uogólniając można by powie­dzieć: ze swoim systemem ekologicznym). Dokonuje wymiany

SYSTEM OTWARTY

System otwarty jest w pewnym sensie rezer­wuarem, który napełnia stę i opróżnia z jednakową szybkością: woda utrzymuje się na tym samym po­ziomie, a jej wpływ i odpływ są równe. Aby uwypuklić stopień uogólnienia i znaczenie pojęcia systemu otwartego, posłużyłem się

SYSTEM ZAMKNIĘTY

System zamknięty nie wymienia ze swoim otoczeniem ani energii, ani surowców, ani in­formacji; jest kompletnie odcięty od świata ze­wnętrznego. Wykorzystuje wewnętrzny zapas poten­cjalnej energii. W miarę zachodzenia reakcji jego entropia wzrasta w sposób nieodwracalny. Kiedy zakłocona zostanie równowaga termodynamiczna, en-

PROSTE ODDZIAŁYWANIA

Proste oddziaływanie liniowe można opisać za po­mocą relacji matematycznych, w których zmienna zależna rośnie lub maleje proporcjonalnie do war­tości zmiennej niezależnej (np. zależność dro|;i i cza­su, gdy samochód porusza się ze stałą średnią pręd­kością po autostradzie). W przypadku oddziaływań nieliniowych

POWIĄZANE POJĘCIA

Z pojęciem złożoności wiąże się więc pojęcie róż­norodności elementów i wzajemnych oddziaływań, nieliniowości tych oddziaływań i pojęcie całości zor­ganizowanej. Wynika z tego bardzo szczególne za­chowanie złożonych systemów, które jest trudne do przewidzenia. Charakteryzuje się ono powstawaniem nowych właściwości i dużą

ASPEKT STRUKTURALNY

Podstawowe cechy strukturalne każdego systemu są następujące:Granica określająca zasięg systemu i od­dzielająca go od świata zewnętrznego. Jest to błona komórkowa, skóra na ciele, mury miejskie, granice państwa.Elementy albo składniki, które można po­liczyć i połączyć w kategorie, rodziny czy populacje. Chodzi

ASPEKT FUNKCJONALNY

Podstawowymi cechami funkcjonalnymi każdego sy­stemu są: Strumienie energii, informacji lub ele­mentów przepływające pomiędzy zbiornikami. Stru­mienie te wyrażane są w ilościach przepływu na jednostkę czasu (wydajność). Może więc być mowa o    strumieniu pieniędzy (pobory miesięczne:), stru­mieniu produktów gotowych (liczba samochodów opuszczających

ZAWORY KONTROLUJĄCE

Zawory kontrolujące przepływy różnych stru­mieni. Każdy zawór można wyobrazić sobie jako ośrodek decyzji odbierający informacje i prze­kształcający je w działanie. Na przykład: szef przed­siębiorstwa, instytucji, czynnik transformacji lub jej katalizator, jak enzym. Celem tych działań jest zwiększenie lub zmniejszenie intensywności

DWA TYPY

Istnieją dwa typy pętli sprzężenia zwrotnego: dodatni- i ujemny. Na dodatnich pętlach sprzę­żenia zwrotnego opiera się cała dynamika zmian systemu (np. wzrost i ewolucja). Na pętlach ujemnych opiera się regulacja i stabilność (przywracanie równowagi i autokonserwacja).Taki wyobrażeniowy model łączy symbole