Gdyby zastąpić strumień wody strumieniem jednostek (roczna licz­ba urodzin), zmienną stanu stałaby się populacja w danym momencie.Różnicę między zmienną strumienia i zmienną stanu doskonale ilustruje różnica między rachun­kiem bieżącym i bilansem przedsiębior­stwa. Rachunek eksploatacyjny mieści się pomiędzy dwoma punktami w

Konto w banku (zbiornik) wypełnia się lub opróżnia w zależności od wpływu i odpływu pieniędzy. Stan czy sytuacja konta w określonym terminie jest zmienną stanu. Pensje i dochody właściciela konta reprezentują wejściowy strumień pieniędzy, wyra­żający się ilością pieniędzy na jednostkę

Zachowanie równowagi wymaga więc bariizo ści­słej kontroli. Kontrolę tę znacznie łatwiej sprawo­wać nad zaworem wyjściowym (wydatki) niż nad zaworem wejściowym (przychody), co narzuca ko­nieczność wyboru dalszych ograniczeń: zmniejszenia lub lepszego rozłożenia wydatków. Aby gwałtownie powiększyć swoje dochody, trzeba dysponować re­zerwami

Magazyn to zbiornik wypełniony przez gotową produkcję i opróżniany przez sprzedaż. Kiedy po­ziom w magazynie jest za wysoki, szef przedsiębior­stwa może podjąć decyzję oddziaływania na stru­mień sprzedaży, na przykład obniżając cenę sprze­dażną albo wzmacniając reklamę i wywierając wpływ na rynek.

Dlatego właśnie szef przedsiębiorstwa musi kontrolować i strumienie i poziomy, mając na uwadze ewentualne opóź­nienia i różny czas reakcji. Na ogół najczęstszą przyczyną kłopotów finanso­wych w niewielkich przedsiębiorstwach jest różnica między datą przyjęcia zamówienia, datą wystawie­nia faktury i datą odebrania

Dwie podstawowe zmienne są miarą światowego wzrostu: kapitał przemysłowy i popu­lacja. Zbiornik kapitału przemysłowego (fabryki maszyny, pojazdy, wyposażenie etc.) napełnia się dzięki inwestycjom, a opróżnia przez przestarzałość zużycie materiału. Zbiornik populacji’ napełnia się dzięki narodzinom, a opróżnia dzięki zgonom.Jeżeli .strumień

Do zilustrowania tego może służyć prosty model. Chodzi tu o dobrze znany model maltuzjański, opi­sany w klasycznej i prostej formie: światowe zapa­sy żywności rosną stale (w postępie arytmetycznym, liniowym), podczas gdy populacja globu rośnie w stosunku, który jest funkcją liczby

Równania odpowiadające różnym zmiennym sta­nu i strumienia mogą być zaprogramowane: w ma­szynie cyfrowej, aby sprawdzić prawdziwość pew­nych hipotez: co się stanie, jeśli podwoi się ilość na­rodzin? jeśli zmniejszy się o połowę? jeśli produkcja żywności wzrośnie dwukrotnie, trzykrotnie? Oczy­wiście w tak

Ujęcie analityczne i ujęcie systemowe uzupełniają się raczej niż wykluczają. Nie można jednego z nich zastąpić drugim.Ujęcie analityczne próbuje sprowadzić system do najprostszych elementów, jakie się nań składają, aby badać je; szczegółowo i zrozumieć rodzaje oddziały­wań, które występują między nimi.

Prawa addytywności własności elementarnych nie działają oczywiście w przypadku systemów o wyso­kim stopniu złożoności, składających się z bardzo różnorodnych elementów powiązanych bardzo silny­mi oddziaływaniami. Takie systemy powinno się roz­patrywać za pomocą nowych metod, takich, jakie składają się na ujęcie systemowe.

Analiza systemów polega na określeniu granic systemu, którego model mamy sporządzić, na zidentyfikowaniu ważnych elementów i typów od­działywań między tymi elementami i na ustaleniu związków, które łączą je w zorganizowaną całość. Te elementy i typy związków są klasyfikowane. Następnie dokonuje

Modelowanie polega na skonstruowaniu mo­delu na podstawie danych analizy systemu. Przede wszystkim ustala się pełny schemat przyczynowych relacji między elementami różnych podukładów (np. w modelu maltuzjańskim na s. 116 będą to: wpływ narodzin na populację, wpływ racjonowania żywno­ści na śmiertelność